ROMÁNIÇO  ENGLISH GRAMÁTICO  DICTIONARIOS ET VOCABULAROS  ÚTILA FRASOS  FRECUENTA CUESTIONOS

Numeralos

La basamentisca, “cardinala” numeralos di Romániço es:

unu — 1   oc — 8
du — 2   non — 9
tri — 3   deç — 10
cuar — 4   cent — 100
cuin — 5   mil — 1,000
ses — 6   milion — 1,000,000
sep — 7   miliard — 1,000,000,000

Omna ecuista vocábulos es radiços, et oni usan los sine plusa modífico abante de substantivos por expreser cuantitio:

tri sapios
sep duergos
oc parvaza rendiros
non musos
Rocky V (lecturita cuomo Rocky Cuin)
Henrico V (lecturita cuomo Henrico Cuin)

Oni potan combiner la radiços cun -a (por multíplico) aut -em (por aditiono) por producter numeralos plu granda cam deç, scribante tala combinajos cuomo unua vocábulo, strichetizita composajo, aut aparta vocábulos, secuno cuo semblan maxim clara ad la scribanto:

Ecuistos vadan usche decem-unu.
cuaradeç dios, cuaradeç noctos
La Fola Ocadecem-oc
Duamilem-unu: Odiseo en spatiazo
nonacentem nonadecem nonamilem nonacentem nonadecem-non (999,999) botelos de biro an la muro

Oni ne besonian dicer plu granda numeralos en tota loa pesosa plenitio, mas potan diviser los en plu parva, plu fácile dicébila pecios:

non-non-non-mil, non-non-non botelos de biro an la muro

Por numeralos plu granda cam miliard, oni potan adjunter -ilion (milion ye la potentio di x) aut -iliard (mil multiplichita da milion ye la potentio di x) ad la numeralos unu usche deç:

duilion   1012 duiliard   1015 triilion   1018 triiliard   1021 decilion   1060 deciliard   1063

Il numeralo potan deventioner substantivo, adjectivo, aut adverbio per adjunter -o, -a, aut -e, rispective:

decem-duo de ovos dua rolo los cantin due


Numeralos ordinisca

Ordinisca numeralos es los cua expresan la loco di álico en serio. En Romániço, oni formizan il ordinisco per adjunter -ésim- ad cardinalo:

Unuésime vos deban trover ... plusa arbustaro! La triésima premio es desingajo. Ben, hodie esin dio speciala por mi. Lo esin la centem sepadecem-nonésima* dio succesionanta en cua mi facin precise la metípsima afaro!

* Por brevitio, oni potan lecturer ecuista et áltera pesosa numeralos cuale se literumer los: unu-sep-nonésima.

Oni scriban la sufixo -ésim- cuomo -m- transsribante la ordinisco per cifro, mas tamen diçan -ésim-:

1me   unuésime 2ma   duésima 179ma   centem sepadecem-nonésima

Cuestionante álico cua besonian ordinisca numeralo, oni usan cuantésima, ne cua:

«Cua dio id es?» «Id es la dio Natalisca, sioro!» «Cuantésima dio id es?» «Id es la 25ma, sioro!»


Numeralos fractionisca

Fractionisca numeralos es los cua expresan valoro cua ne es íntegra numeralo, ex. ½, ¼, etc. En Romániço, talos es distintita per la sufixo -av-:

decem-duavo (1/12) deç et duavo (10 ½) deç duavos (10/2) cuaradecem-tri centavos (43/100) cuaradeç triacentavos (40/300) Triavo de la tero fiin devorita da pudelos Mi ne conoçan duava vos duave bone cam cuante mi desíderan, et mi aman mene cam duava vos duave cam cuante vos méritan.


Numeralos multiplichiva

Multiplichiva numeralos expresan cuantitio plu granda cam custumisca ye numeralo de veços ecuala ad la monstrationata da la radiço. En Romániço, oni formizan los per adjunter -opl- ad cardinalo:

Duoplifet via placero, duoplifet via amuso! Il vivisca asecuro saldan triople cuande oni mortan en afarisca viajo. Cuarople cuin es duadeç.


Numeralos distributiva

Oni formizan distributiva numeralos de cardinala numeralos per adjunter -op-, cua signífican “En grupos de”:

La asaltotrupanos venin due.   (ci esin mere du asaltotrupanos) La asaltotrupanos venin duope.   (posíbile multa asaltotrupanos, mas en grupos de du) Il sabulanos marçhan unuope en unua filero por absconder sia nombro.   (plura sabulanos, unu post áltero) Cuantope vi vendan la biletos?   (cuanta en grupo?)


Aritmético

Frecuenta operationos en aritmético:

Decem-cuin plus tri es decem-oc.   15 + 3 = 18 Decem-cuin minus tri es decem-du.   15 - 3 = 12 Decem-cuin multiplichita da tri es cuaradecem-cuin.   15 × 3 = 45 Decem-cuin divisita per tri es cuin.   15 ÷ 3 = 5 Deç ye potentio du es cent.   10² = 100


Clocos

Oni lecturan il horologio en Románico en términos di clocos, ne horos, et sempre secuno la actuala cloco, ne la venunta:

Cuanta clocos id es? Cua témporo id es? Id es unu cloco. Id es decem-unu clocos et duavo. Id es cuin clocos cuinadecem-cuin (ne cuin minutos ante ses clocos).

ÁNTEA SECTIONO SECUANTA SECTIONO