 |
 |
|
 |
|
Numeralos
La basamentisca, “cardinala” numeralos di Romániço es:
| unu — 1 |
|
oc — 8 |
| du — 2 |
|
non — 9 |
| tri — 3 |
|
deç — 10 |
| cuar — 4 |
|
cent — 100 |
| cuin — 5 |
|
mil — 1,000 |
| ses — 6 |
|
milion — 1,000,000 |
| sep — 7 |
|
miliard — 1,000,000,000 |
|
Omna ecuista vocábulos es radiços, et oni usan los sine plusa modífico abante de substantivos por expreser cuantitio:
| tri sapios |
| sep duergos |
| oc parvaza rendiros |
| non musos |
| Rocky V (lecturita cuomo Rocky Cuin) |
| Henrico V (lecturita cuomo Henrico Cuin) |
|
Oni potan combiner la radiços cun -a (por multíplico) aut -em (por aditiono) por producter numeralos plu granda cam deç, scribante tala combinajos cuomo unua vocábulo, strichetizita composajo, aut aparta vocábulos, secuno cuo semblan maxim clara ad la scribanto:
| Ecuistos vadan usche decem-unu. |
| cuaradeç dios, cuaradeç noctos |
| La Fola Ocadecem-oc |
| Duamilem-unu: Odiseo en spatiazo |
| nonacentem nonadecem nonamilem nonacentem nonadecem-non (999,999) botelos de biro an la muro |
|
Oni ne besonian dicer plu granda numeralos en tota loa pesosa plenitio, mas potan diviser los en plu parva, plu fácile dicébila pecios:
| non-non-non-mil, non-non-non botelos de biro an la muro |
Por numeralos plu granda cam miliard, oni potan adjunter -ilion (milion ye la potentio di x) aut -iliard (mil multiplichita da milion ye la potentio di x) ad la numeralos unu usche deç:
| duilion |
|
1012 |
| duiliard |
|
1015 |
| triilion |
|
1018 |
| triiliard |
|
1021 |
| decilion |
|
1060 |
| deciliard |
|
1063 |
Il numeralo potan deventioner substantivo, adjectivo, aut adverbio per adjunter -o, -a, aut -e, rispective:
| decem-duo de ovos |
| dua rolo |
| los cantin due |
Numeralos ordinisca
Ordinisca numeralos es los cua expresan la loco di álico en serio. En Romániço, oni formizan il ordinisco per adjunter -ésim- ad cardinalo:
| Unuésime vos deban trover ... plusa arbustaro! |
| La triésima premio es desingajo. |
| Ben, hodie esin dio speciala por mi. Lo esin la centem sepadecem-nonésima* dio succesionanta en cua mi facin precise la metípsima afaro! |
* Por brevitio, oni potan lecturer ecuista et áltera pesosa numeralos cuale se literumer los: unu-sep-nonésima.
Oni scriban la sufixo -ésim- cuomo -m- transsribante la ordinisco per cifro, mas tamen diçan -ésim-:
| 1me |
|
unuésime |
| 2ma |
|
duésima |
| 179ma |
|
centem sepadecem-nonésima |
Cuestionante álico cua besonian ordinisca numeralo, oni usan cuantésima, ne cua:
| «Cua dio id es?» «Id es la dio Natalisca, sioro!» |
| «Cuantésima dio id es?» «Id es la 25ma, sioro!» |
Numeralos fractionisca
Fractionisca numeralos es los cua expresan valoro cua ne es íntegra numeralo, ex. ½, ¼, etc. En Romániço, talos es distintita per la sufixo -av-:
| decem-duavo (1/12) |
| deç et duavo (10 ½) |
| deç duavos (10/2) |
| cuaradecem-tri centavos (43/100) |
| cuaradeç triacentavos (40/300) |
| Triavo de la tero fiin devorita da pudelos |
| Mi ne conoçan duava vos duave bone cam cuante mi desíderan, et mi aman mene cam duava vos duave cam cuante vos méritan. |
Numeralos multiplichiva
Multiplichiva numeralos expresan cuantitio plu granda cam custumisca ye numeralo de veços ecuala ad la monstrationata da la radiço. En Romániço, oni formizan los per adjunter -opl- ad cardinalo:
| Duoplifet via placero, duoplifet via amuso! |
| Il vivisca asecuro saldan triople cuande oni mortan en afarisca viajo. |
| Cuarople cuin es duadeç. |
Numeralos distributiva
Oni formizan distributiva numeralos de cardinala numeralos per adjunter -op-, cua signífican “En grupos de”:
| La asaltotrupanos venin due. |
|
(ci esin mere du asaltotrupanos) |
| La asaltotrupanos venin duope. |
|
(posíbile multa asaltotrupanos, mas en grupos de du) |
| Il sabulanos marçhan unuope en unua filero por absconder sia nombro. |
|
(plura sabulanos, unu post áltero) |
| Cuantope vi vendan la biletos? |
|
(cuanta en grupo?) |
Aritmético
Frecuenta operationos en aritmético:
| Decem-cuin plus tri es decem-oc. |
|
15 + 3 = 18 |
| Decem-cuin minus tri es decem-du. |
|
15 - 3 = 12 |
| Decem-cuin multiplichita da tri es cuaradecem-cuin. |
|
15 × 3 = 45 |
| Decem-cuin divisita per tri es cuin. |
|
15 ÷ 3 = 5 |
| Deç ye potentio du es cent. |
|
10² = 100 |
Clocos
Oni lecturan il horologio en Románico en términos di clocos, ne horos, et sempre secuno la actuala cloco, ne la venunta:
| Cuanta clocos id es? |
| Cua témporo id es? |
| Id es unu cloco. |
| Id es decem-unu clocos et duavo. |
| Id es cuin clocos cuinadecem-cuin (ne cuin minutos ante ses clocos). |
|
 |
| |